مهلا عهبدولكهریمی مودهریس
مێژووی ڕهوتی شارستانی مرۆڤایهتی له ههر ووڵاتێك، هی ههر نهتهوهیهك، له قۆناغه جیاجیاكانی مرۆڤایهتی، ژمارهیهك مرۆی ههره مهزن دهووری زێده كاریگهری له دروست كردنیدا دهگێڕن، بهدهگمهن جارێكی دیكه وێنهی ئهو چهشنه مرۆیانه لهههر بوارێكی ژیانی كۆمهڵایهتی، كهلتووری، ڕامیاری، نهتهوهیی... هتد دروست بێتهوه، كه گهورهترین بهرژهوهندی به نهتهوهكه و مرۆڤایهتیان گهیاندووهو ههرگیزاو ههرگیز واتا تا دنیا مابێ ئهو جۆره پیاوانه لهناو ویژدانی زیندووی نهتهوهكهیان، نیشتمانهكهیان، بگره مرۆڤایهتیش ههر دهمێنن.
دیاره یهكێ له پیاوه ههره مهزن و بلیمهتانهی كورد، جهنابی "مهلا عهبدولكهریمی مودهریس"ه، كه نووسهر و زانایهكی ههره گهورهی سهدهی بیستهمه .. كه زیاتر له 60 پهرتووكی زێده بهنرخی ئایینی و وێژهی و كۆمهڵایهتی بڵاوكردۆتهوه، ههر ههمووشیان دهچنه خانهی لێكۆڵینهوهی زانستی ههمهلایهنی، خوایی و دونیایی، كه بریتین له تهفسیری قورئان بهشێوهیهكی ئێجگار فراوان و بهزمانی كوردی و عهرهبی، ههروهها ساغكردنهوه و شیكردنهوهی چهندین شاكاری شیعری مهزنی كلاسیكی كوردی، نموونهی "مهولهوی، نالی، مهحوی، فهقێ قادری ههمهوهندی...هتد".
"مهلا عهبدولكهریمی مودهریس" له بههاری ساڵی 1901دا له گوندی تهكیهی سهر بهشارۆچكهی خورماڵ هاتووهته دنیاوه و ناوی تهواویشی "عهبدولكهریم محهمهد فهتاح"ه و سهرهتای خوێندنیشی به قورئان و پهرتوكه ئایینییهكان دهستپێكردووه و ساڵی 1913یش سهرهتاكانی "نهحو سهرف"ی خوێندووه، لهسهرهتای ههڵگیرسانی جهنگی یهكهمی جیهانیشدا لهمزگهوتی مهڵكهندی شاری سلێمانی نیشتهجێبووهو دهستی بهخوێندنی پهرتووكی "شهرحی جامی" كردووه و دواتر چووهته مزگهوتی "مهلا محهمهد ئهمین بالیكهدهر"ی و له ساڵی 1924یشدا له ئاههنگێكی فراواندا لهشاری سلێمانی مۆڵهی مهلایهتی وهرگرتووه.
لهساڵی 1960یشدا له مزگهوتی "شێخ عهبدولقادری گهیلانی" لهبهغدا بهناونیشانی "مودهریس" دامهزراوه، زیاتر له 50 فهقێ لهسهردهستی مۆڵهتی زانستییان وهرگرتووه، ههر لهو كاتهوه بهبێ پشوودان خهریكی وانهوتنهوه بووه له زانسته شهرعی و وێژهی و عهرهبییهكاندا. مهلا عهبدولكهریمی مودهریس چهندین پهرتووك و بهرههمی وهك نووسینهوهی ژیان و بهسهرهات و شیعری چهندین شاعیری وهك "مهولانا خالید" و "شێخ عوسمان و سهراجهدین"ی بڵاوكردووتهوه، ههروهها چهندین شیعریشی لهژێر نازناوی "نامی" بڵاوكردووهتهوه، ههروهها ڕۆڵێكی گرنگی ههبووه له بهكوردیكردنی فیقهی ئیسلامی و تهفیسری قورئانی پیرۆز و تهجویدهكهیدا.
نموونهی ژمارهیهك له پهرتووكه بهنرخهكانی بهزمانی كوردی ئهمانهن: یادی مهردان و دووبهرگ، بنهماڵهی زانیاران، ژمارهیهك پهرتووك له بارهی شهریعهت و ئیسلامهوه، كۆمهڵه شیعری فهقێ قادری ههمهوهند، تهفسیری نامی حهوت بهرگ، مهكتوباتی كاك ئهحمهدی شێخ چوار بهرگ، عهقیدهی مهرزیهی مهولهوی، دیوانی نالی، دیوانی مهولهوی، دیوانی مهحوی و چهندین پهرتووكی دیكه بهزمانی كوردی و عهرهبی و فارسی نووسیوهو بڵاویكردۆتهوه.
دیاره جهنابی مامۆستا "مهلا عهبدولكهریمی مودهریس"، لهبهر ئهوهی لهسهر ئاستی عێراقیش به زانایهكی گهوره ناسرابوو و خاوهن فتوای ئایینی بووه، بۆیه چهندین ساڵ پۆستی سهرۆكایهتی "رابطه علماء العراق"ی بهدهستهوه گرتبوو، لهوهش گرنگتر لهم ساڵانهی دوایی 3 ههزار زانای ئایینی سوننی ڕێڕهو كه له ههموو پارێزگاكانی عێراق هاتبوون و له بهغدا كۆبوونهوه، بهبێ بهشداریكردن و ئاگاداری خۆی جهنابی مهلا عهبدولكهریمی مودهریس به سهرۆكی (الامانه العلیا للافتاء و التدریس و البحوث و التصوف) ههڵبژێراو، بهڵام لهبهر ئهوهی باری تهندروستی نالهباربووه ڕهتیكردبۆوه. سهرهڕای ئهوهی ماوهیهك ئهندامی كارای كۆڕی زانیاری عێراق - دهستهی كورد - بووه، ههروهها باوهڕپێكراوی كۆڕی زانیاری وڵاتی ئوردون بووه.
كهسایهتی گهورهی ئایینی و ئهدیب و زانای گهلهی كورد مامۆستا "مهلا عهبدولكهریمی مودهریس" لهتهمهنی 104 ساڵیدا له كاژمێر 12ی شهوی 29 لهسهر 2005.08.30 له شاری بهغدای پایتهختی وڵاتی ئێراق كۆچی داوییكرد.
del.icio.us |
Digg
ناردنی ناوداران به ئیمێل
چاپكردنی ناوداران
تهنها به تێکست
بۆچوونی خۆت بنووسه