عهبدولمهجید لوتفی
نووسهری گهورهی كوردی به عهرهبی نووس عهبدولمهجید لوتفی كوڕی عومهر كوڕی عهبدولڕهحمان كوڕی محهمهد له ڕۆژی 1905.06.30دا له شاری خانهقین له بنهماڵهی "خهڵووزی" لهدایكبووه.
ناوی ئهو بنهماڵهیان له ئمانی عهرهبی بووهته "خلوصی"، چونكه ئهوانه به "خهڵووزی"، واتا خهڵووز فرۆش ناسراون، باوكی له جهنگی یهكهمی جیهانیدا شههید كراوه، ئهمیش خوێندنی دواناوهندی له بهغدا تهواوكردووه و لهو شاره ژیاوه بۆیه نووسینهكانی به عهرهبی بوون.
بنهماڵهی "خهڵووزی" گهلێك زانا ونووسهری لێهاتووی لێ ههڵكهوتووه.
"عهبدولعهزیز خلوصی"ی برا گهورهی دادوهرێكی ناسراو بووه و دادگایی كردنی تاوانبارانی بهزمانی كوردی كردووه خۆیشی وێژهناسێكی گهوره و چیرۆكنووسێكی ڕاستهقینهی بووه، دكتۆر "صفاء خلوصی"ی برازای پڕۆفیسۆرێكی زانا و مامۆستایهكی لێهاتووی زانكۆ بووه و له زانكۆكانی بهغدا و ئۆكسفۆرد وانهی گوتۆتهوه و باشترین وهرگێڕ بووه له ئینگلیزیهوه بۆ عهرهبی و بهپێچهوانهوهش.
عهبدولمهجید بۆ وێژه و نووسین و پهرتووك دانان خوڵقابوو، تا له ژیاندا بووه 19 پهرتووكی بهنرخی چاپ و بڵاوكردۆتهوه، بهڵام كاتێك كه له ڕۆژی 1992.10.27دا لهشاری بهغدا كۆچی دواییكرد، نزیكهی 190 پهرتووكی دهسنووسی لهپاش بهجێما و ههندێك لهو دهسنووسانهی بهزمانی كوردین و چونكه زمانهكانی كوردی و عهرهبی و توركی و بهچاكی دهزانی بۆیه چهند پهرتووكێكیشی لهزمانی توركی وهرگێڕایه سهر زمانی عهرهبی بهزمانی كوردیش كهم كهمه نووسین و هۆنراوهی چوارێنی ههبوو.
عهبدولمهجید لوتفی لهپاڵ چیرۆك و ڕۆماننوسیشهوه شاعیرێكی ههست ناسك بوو، دیوانێكی هۆنراوهیی ههیه بهزمانی كوردی و زۆربهی هۆنراوهكانی چوارینن و تام و چێژی چوارینهكانی بابهتاهیری ههمهدانیان لێدێ و دهتوانین بڵێن یهكهمین وێژهناس بووه له ئێراق و له كوردستان پهخشانه هۆنراوهی له سییهكانی سهدهی بیستهمهوه نووسیوه، له چیرۆكنووسیشندا هاوتای جهعفهر ئهلخهلیلی و زهنوون ئهیوب بووه، عهبدولمهجید لوتفی تهمهنێكی باش ژیاو 87 ساڵ له ژیاندا ململانێی لهگهڵ كێشهكانی كۆمهڵهكهیدا دهكرد و ههردهم لهگهڵ چارهسهركردنی كێشهی كورد بوو له چوارچێوهی ئێراقدا له ههموو چالاكییهكانی ڕۆشنبیری و زانستی كورددا بهشداریی دهكرد و له كۆنگرهی دووهمی مامۆستایانی كورد له شهقلاوه له نێوانی 15-17ی ئابی 1960 بهشداریی كرد و گهلی پێشنیازی لهبارهی زمان و مێژوو وێژهیی كودری پێشكهش به گۆنگرهكه كرد و پهسندكران ههستی نهتهوهیی پاڵی پێوهنا و ڕاسپاردهی كرد، كه پاش مهرگی تهرمهكهی ببڕێتهوه بۆ خانهقین تاكو له كوردستان له گۆڕستانی "باوهڕ مهحموود" له سهر ڕووباری ئهڵوهند بنێژرێ ههتاكو خهڵكی بزانن، كه ڕۆڵهیهكی دڵسۆزی كورد بووه دهبێ ئهو ڕاستیهش بووترێت، كه گرنگی وێژهی عهبدولمهجید لوتفی له زۆربهی بهرههمهكهی نییه، بهڵكو چۆنێتی پتهوی بابهتهكانیهتی، چونكه له ههموو كاره وێژهییهكانیدا یهكسانی و ئاشتی و برایهتی داوا دهكرد و له دژی ستهم و زۆرداری بوو، ههندێ له كاره وێژهكانی وهرگێردراته سهر زمانی ڕووسی و ئیسپانی و فهڕهنسی و ئینگلیزی و تهنانهت ڕۆژههڵاتناس و ڕهخنهگرێكی ڕووس بهبۆنهوهی كۆچی دوایی ئهم وێژه مهزنه گووتوویهتی "گۆركی ئێراق" كۆچی دواییكرد.
del.icio.us |
Digg
ناردنی ناوداران به ئیمێل
چاپكردنی ناوداران
تهنها به تێکست
بۆچوونی خۆت بنووسه